20.5.13

The Synergy of Contradictions


 
Robert College[1] has always been difficult to define, and that may be where its true value lies. In 1863, it was founded by Cyrus Hamlin, an ex-missionary, in a building that had previously been used as a seminary, run by Hamlin himself. Christopher Rheinlander Robert, a wealthy businessman from New York who financially backed the idea, was a devout Christian, and his main expectation of the school was that it would bring the love of Christ to the heathens and semi-heathens of the “Near East”. The Constitution of Robert College clearly emphasized this religious aspect. And yet, Robert College was not a school of religion in any significant sense of the word; in fact, it was more an experiment in individualized learning, the likes of which would not appear until well into the 20th century. What Hamlin’s school lacked in structure, at least in the early years, it made up by closely monitoring the educational needs and capacities of students, and by adapting the curriculum for each of them.

The matter of religious education (as distinct from religious training) concerned the two presidents after Hamlin –George Washburn and Caleb F. Gates- both of whom had worked as missionaries and regarded religion as an integral part of any education, probably more than Hamlin did. And yet, by the time Gates retired in 1932, the number of Muslim students was already taking over the number of Christians, and the newly founded Republic of Turkey strictly banned the teaching and practicing of any religion in schools. In the space of 70 years, just as the religiousness of wealthy New Yorkers changed (as Henry James would be quick to point out), so did the founding principles of Robert College.

At the time it was founded, the school almost totally escaped the attention of the American government, which had graver problems than higher education in foreign countries to deal with. As a matter of fact, Washburn complains in his memoirs that England was much more aware of what Robert College could and did stand for. This did not last very long, and by the late 1880s, the United States had realized that Robert College was both an incomparable source of local information and a very honorable way of exerting influence. Starting with Hamlin, the presidents of Robert College frequently acted as advisors to the US government on all matters regarding not just Turkey but the whole region; they also found it easy to approach the highest echelons of the Turkish state, and were usually met with sympathetic ears.

Information and influence, however, are two-way streets, and both the late Ottoman court, and then the new Republic benefitted from the existence of Robert College in very similar terms – for them, it was the means to acquire desperately needed know-how in agriculture, engineering, economics, and the training of young generations who would take the responsibility of building a new state. Its language of instruction since the very beginning had been English, and now, with the waning of French and German, the school was the best place for the prospective cadres of the Republic to learn the new lingua franca of the emerging world order. It was also a bargaining tool in Turkey’s relationship with the US, and Robert College eventually became just as important to the former as it was to the latter.

Robert College was also difficult to define as far as education itself was concerned – it professed to combine two traditions of teaching, the American and the Turkish, adapting the best in each of them, but frequently this meant having to struggle with the worst in them as well. Such a contradiction was not always easy to resolve, and this ambitious attitude nearly caused the demise of the school more than once. The school had to negotiate on both sides of the Atlantic, but in the end, it managed to sail through, although not totally unscathed.

Turkish society was, for a very long time, ambivalent in its attitude towards the school. No doubt, the missionary background of its founding fathers and the ethnical makeup of the student body in the early decades were all anathema to the newly emerging middle classes, whose nationalist sentiments, as well as religious suspicions made it difficult for them to embrace Robert College wholeheartedly. On the other hand, graduates of the school clearly had significant advantages, and more often than not, parents thought it foolish to deprive their children of the opportunity to start ahead and move forward faster. If there could be an all-time parent teacher association of the school, it would bring together princes, governors, ministers, generals, and even Atatürk. And once scholarships became available and the cost of tuition affordable for more families both in Istanbul and throughout Anatolia, Robert College quickly became one of the most popular schools in the country.

Such popularity meant that other schools, existing and in the works, took Robert College as their model, and set out to combine its strengths with their own, in the manner Robert College itself once did. Eventually, Turkey also opened up and became more aligned with the rest of the world, and Robert College began to lose its privilege as a gateway. In the late 1980s and 1990s, Robert College was forced to re-define itself and its claim for relevance; this took a lot of soul-searching (as attested by countless committees, commissions, audits, and reports), and was not made easier by the changing ground rules of the educational system in Turkey.

Today, both in Turkey and abroad, Robert College is widely recognized as one of the best schools anywhere, and that should be good enough for any educational institution, but Robert College has a tradition that goes beyond that. Robert College periodically suffered from lack of funds, up-to-date equipment, space, and even qualified teachers, offsetting its claim to being one of the best schools, but it consistently was one of the schools that provided the best educational experience. When Washburn died, the Bulgarian Parliament acknowledged Robert College’s role in the founding of Bulgaria, not least because two of Bulgaria’s prime ministers (which would later become four) and many deputies were graduates of Robert College. When Balkan nations were at war with each other, their sons at Robert College lived together peacefully, and vowed together to bring peace to the troubled region. When hundreds of thousands of Armenians were annihilated throughout the country, Robert College did everything it could to protect at least a few of them (leading to a radical increase in the enrollment of Armenian students). When the women of Turkey spoke up for their rights, Robert College graduates were at the forefront. When the countries of the Middle East required able and knowledgeable men for their development, they turned to Robert College.

After 150 years, when the world has become a different place and the Middle East is rapidly metamorphosing into a whole new region, Robert College can once again straddle contradictions and vague definitions to emerge as an influential and relevant center of learning beyond the borders of Turkey. Whether it will do so remains to be seen.

---------------------------------

Çelişkilerin Sinerjisi


Robert Kolej’i[1] tanımlamak her zaman güç olmuştur, gerçek değeri de bundan kaynaklanıyor olabilir. Kolej, 1863’te, eski bir misyoner olan Cyrus Hamlin tarafından, rahip okulu olarak kullanılan ve yöneticiliğini gene onun yaptığı bir binada kuruldu. Fikre maddi destek veren New Yorklu varlıklı iş adamı Christopher Rheinlander Robert, inançlı bir Hıristiyandı ve okuldan ana beklentisi, okulun “Yakın Doğu”nun dinsizlerine ya da yarı dinsizlerine İsa’nın sevgisini getirmesiydi. Robert Kolej Tüzüğü, bu dinî yönü net olarak vurguluyordu. Ama Robert Kolej, sözcüğü nasıl anlarsak anlayalım, bir din okulu değildi; aslında, daha çok, benzerleri 20. yüzyılın epey ileri tarihlerinde ortaya çıkacak olan bireyselleştirilmiş eğitim doğrultusunda bir denemeydi. Hamlin’in okulu, en azından ilk yıllarda, bina/tesis eksikliklerini, öğrencilerin öğrenim gereksinim ve kapasitelerini yakından takip ederek ve ders programını bu öğrencilerin her birine uygun hale getirerek telafi ediyordu.

Hamlin’den sonraki iki başkan, George Washburn ile Caleb F. Gates, (din adamı yetiştirmeden farklı olarak) dini eğitim meselesi üzerinde duruyordu; ikisi de misyoner olarak çalışmıştı ve dini, büyük bir olasılıkla Hamlin’den daha çok, her türlü eğitimin bütünleyici parçası olarak görüyorlardı. Ne var ki, Gates 1932’de emekli olduğunda, Müslüman öğrencilerin sayısı Hıristiyanların sayısını çoktan aşmaya başlamış ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti dinin okullarda öğretilmesini ve uygulanmasını kesin olarak yasaklamıştı. Yetmiş yıl gibi bir sürede, zengin New Yorkluların din anlayışı nasıl değiştiyse (Henry James’in hemen belirteceği gibi), Robert Kolej’in kuruluş ilkeleri de öyle değişti.

Kurulduğu dönemde okul, yurtdışındaki yüksek öğrenimle uğraşmaktan daha ciddi sorunları olan Amerikan hükümetinin neredeyse hiç ilgisini çekmedi. Aslına bakılırsa, Washburn anılarında, İngiltere’nin Robert Kolej’in neyi temsil ettiğinin ve edebileceğinin çok daha bilincinde olduğundan yakınır. Bu durum çok uzun sürmedi ve 1880’li yılların sonlarına gelindiğinde, Amerika Birleşik Devletleri Robert Kolej’in hem eşsiz bir yerel bilgi kaynağı, hem nüfuz kullanmanın son derece saygıdeğer bir yolu olduğunu artık fark etti. Hamlin’le başlayarak, Robert Kolej başkanları sık sık, yalnızca Türkiye’yle değil, bütün bölgeyle ilgili her tür meselede ABD hükümetine danışmanlık yapmış; ayrıca, Türk devletinin en üst kademelerine kolaylıkla ulaşabilmiş ve genellikle dostça bir tutumla karşılaşmışlardır.

Ne var ki, bilgi ile nüfuz çift yönlü yollardır ve önce geç dönem Osmanlı sarayı, daha sonra yeni Cumhuriyet, son derece benzer yollardan Robert Kolej’in varlığından yararlanmışlardır. Onlar için Kolej, tarım, mühendislik ve ekonomide acil olarak ihtiyaç duyulan know-how’ı edinmenin aracı ve yeni bir devlet kurmanın sorumluluğunu üstlenecek olan genç kuşakların yetiştirilmesi demekti. Okulun öğretim dili en baştan beri İngilizceydi ve artık Fransızca ile Almancanın geri plana düşmesiyle, Kolej Cumhuriyet’in gelecekteki kadroları için yeni belirmekte olan dünya düzeninin ortak dilini öğrenmek için en uygun yer olmuştu. Aynı zamanda, Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinde bir pazarlık aracı olan Robert Kolej, zamanla ABD için olduğu kadar Türkiye için de önemli hale geldi.

Eğitim açısından da Robert Kolej’i tanımlamak zordu: Okul, iki öğretim geleneğini, yani Türk ve Amerikan geleneklerini, her birindeki en iyi yönleri benimseyerek birleştirdiğini öne sürüyordu, ama çoğu zaman bu, onlardaki en kötü yönlerle de mücadele etmek demekti. Böyle bir çelişkinin çözüme kavuşturulması her zaman kolay değildi ve bu iddialı tutum, birkaç kez neredeyse okulun kapanmasına neden olacaktı. Okul Atlantik’in iki yakasında da müzakereler yürütmek zorunda kaldı, ama sonunda yaralar alsa da zorlukları aşmayı başardı.

Türk toplumunun okula karşı tutumu, uzun bir süre ikircikliydi. Hiç şüphesiz, okulun ilk onyıllarında kurucuların misyonerlik geçmişi ve öğrenci topluluğunun etnik yapısı gibi unsurların hepsi, yeni oluşmaya başlayan orta sınıflara aykırı geliyordu; bu sınıfların milliyetçi hisleri ve dinî kuşkuları, Robert Kolej’i candan benimsemelerini zorlaştırıyordu. Öte yandan, okul mezunları önemli avantajlara sahipti ve çoğu zaman anne babalar, çocuklarını önde başlama ve hızla ilerleme fırsatından yoksun bırakmanın budalaca olduğunu düşünüyorlardı. Okulun tüm zamanları kapsayan bir okul aile birliği olabilseydi, şehzadeleri, valileri, bakanları, generalleri, hatta Atatürk’ü bir araya getirirdi. Ayrıca, burslar verilmeye başlanınca ve okul ücreti hem İstanbul’da hem Anadolu’da daha çok ailenin ödeyebileceği hale gelince, Robert Kolej çok çabuk ülkenin en çok rağbet gören okullarından biri haline geldi.

Okula yönelik bu ilgi, hem var olan hem tasarı aşamasındaki diğer okulların Robert Kolej’i örnek alıp, bir zamanlar Robert Kolej’in yaptığı gibi, onun güçlü yönleri ile kendi güçlü yönlerini birleştirmeye koyulmaları anlamına geliyordu. Zamanla Türkiye de dünyanın kalanına daha ayak uydurur ve daha açık hale geldi ve Robert Kolej dışarıya açılan yegâne yol olma ayrıcalığını yitirmeye başladı. 1980’li ve 1990’lı yılların sonlarında, Robert Kolej kendini ve önemli olduğu iddiasını yeniden tanımlamak zorunda kaldı. Bu, (sayısız komite, komisyon, denetim ve raporun tanıklık ettiği gibi) epey bir iç değerlendirmeyi gerektirdi; Türkiye’de eğitim sisteminin temel kurallarının değişmesi de, bu süreci zorlaştırdı.

Bugün, hem Türkiye’de hem yurtdışında, Robert Kolej genel olarak herhangi bir yerdeki en iyi okullardan biri olarak tanınmaktadır ve herhangi bir eğitim kurumu için bu bile tek başına oldukça iyi bir niteliktir, ama Robert Kolej bunun ötesine giden bir geleneğe sahiptir. Robert Kolej dönem dönem en iyi okullardan biri olma iddiasını riske sokan mali kaynak, güncel donanım, mekân, hatta nitelikli öğretmen sıkıntısı çekmiş, ama her zaman en iyi eğitim deneyimi sağlayan okullardan biri olmuştur. Washburn öldüğünde, Bulgar Parlamentosu Bulgaristan’ın kuruluşunda Robert Kolej’in rolünü teslim etmişti; bunun önemli nedenlerinden biri, Bulgaristan’ın başbakanlarından ikisinin (bu sayı sonradan dörde çıkacaktı) ve birçok milletvekilinin Robert Kolej mezunu olmasıydı. Balkan ulusları birbiriyle savaşırken, Robert Kolej’deki çocukları barış içinde birlikte yaşamış ve sorunlu bölgeye barış getireceklerine birlikte ant içmişlerdi. Ülkenin çeşitli yerlerinde yüz binlerce Ermeni katledildiğinde, Robert Kolej en azından bazılarını koruyabilmek için elinden geleni yapmıştı (bu da, Ermeni öğrencilerin okula kaydında önemli bir artışa yol açmıştı). Türkiye’nin kadınları, hakları için seslerini yükselttiklerinde, Robert Kolej mezunları en ön safta yer alıyorlardı. Ortadoğu ülkeleri, gelişmeleri için yetenekli ve bilgili kişilere gerek duyduklarında, Robert Kolej’e başvurmuşlardı.

150 yıl sonra, dünyanın farklı bir yer haline geldiği ve Ortadoğu’nun hızla yepyeni bir bölgeye dönüştüğü bir zamanda, Robert Kolej bir kez daha çelişkileri ve belirsiz tanımlamaları aşıp, Türkiye sınırları ötesinde etkili ve önemli bir eğitim merkezi durumuna gelebilir. Bunu yapıp yapmayacağını zaman gösterecek.





[1] Bu giriş yazısı boyunca “Robert Kolej”, ya tek olarak Robert Kolej ya da kolektif olarak Robert Kolej ile Amerikan Kız Koleji anlamına gelir.



[1] Throughout this introduction, “Robert College” denotes either Robert College individually or Robert College and The American College for Girls collectively.

No comments:

Post a Comment

adınızın görünmesini istiyorsanız ama google hesabınız yoksa lütfen yorumunuzun sonuna adınızı ekleyin.